Về miền ký ức 1

VỀ MIỀN KÝ ỨC
TG : Cao Nguyen
Phần một

Đang hí hoáy tỉa tót cây cảnh ở vườn, lão Hùng nghe tiếng oang oang:
Ông Hùng có nhà không?
Lão Hùng bỏ đồ nghề đi ra cổng, thấy Bắc, giám đốc sở Tài chính đang đứng cạnh chiếc xe con màu đen bóng loáng, cười cười. Xoa hai bàn tay vào đít quần, lão Hùng lên tiếng:
_A Bắc! Lâu lắm mới thấy rồng đến nhà tôm.
Ông Bắc vẫn cười cười, giơ tay ra bắt tay lão Hùng:
_Gớm! Rồng tôm gì. Vẫn khỏe chứ ông bạn. Thế hoa hậu Nhị có nhà không?
Lão Hùng toe toét:
_ Vưỡn khỏe. Hoa hậu xóm đi làm ô sin rồi. Đi chăm con dâu mới đẻ. Nhà còn mỗi mình tôi. Rảnh rỗi, ra vườn hí hoáy cho đỡ buồn.
Ông Bắc đưa mắt đảo quanh khu vườn, miệng tấm tắc khen:
_Vui thú điền viên như ông là sướng nhất, đầu óc thanh thản! Cứ như đàn cá vàng đang thảnh thơi bơi lượn trong bể cá kia kìa.
Lão Hùng đáp lời:
_ Ai đời thằng có tóc khen thằng trọc đầu. Ai sướng như vợ chồng ông. Đức cao vọng trọng! Vợ giám đốc bệnh viện tỉnh, chồng giám đốc sở .
Ông Bắc đáp lời:
_Tôi nói thật đấy. Như vợ chồng tôi đau đầu, mệt mỏi lắm. Xã hội bây giờ phức tạp quá.
Lão Hùng ngạc nhiên:
_Con cái ông đứa nào cũng đi du học nước ngoài cả. Về nước toàn làm chỗ màu mỡ, sao lại bảo đau đầu? Quan liêm khiết như ông dáng vẫn eo ót, chứ không như các quan khác, tôi thấy ông nào mặt cũng bự, bụng cũng phệ, có gì mà phải đau đầu.
Ông Bắc nhăn nhó:
_Ông chửi đểu tôi đấy à. Thằng nào chả ăn, chả đớp! Không ăn không đớp chúng nó cho ra khỏi guồng ngay. Tôi có chuyện tâm sự với ông đây. Ta ra nhà hàng làm bữa thịt dê đi.
Lão Hùng đáp:
_Được rồi. Ông và cậu lái xe ngồi uống nước, đợi tôi tắm ù tí.

*****

Hùng với Bắc học cùng nhau từ hồi cấp một. Lên cấp hai hai thằng vẫn học cùng trường cùng lớp. Lên cấp ba, cả thị xã chỉ có Hùng và Bắc đỗ chuyên toán tỉnh, hai thằng lại được học cùng nhau. Ngày ấy cả tỉnh chỉ có lớp chuyên toán, học nhờ trường cấp ba Ngô Sĩ Liên, nằm ở thị xã trung tâm của tỉnh. Cách nhà khoảng hai mươi cây số. Học được một năm chuyên toán, hai thằng lại cùng chuyển về học trường Cấp ba Hàn Thuyên ở thị xã nhà. Lão Hùng học lớp H, thằng Bắc học lớp G, hai lớp cạnh nhau. Chỉ đến khi vào đại học, hai thằng mới khác trường . Hùng học đại học Bách khoa Hà Nội, Bắc học trường đại học Kinh tế Kế hoạch. Tuy vậy hai trường vẫn gần nhau . Có lối đi tắt giữa hai trường là qua sân vận động Bách khoa, qua khu tập thể cán bộ trường Kinh tế Kế hoạch nên tuần nào hai thằng cũng gặp nhau mấy lần.
Ra trường mỗi đứa mỗi nơi. Ngày ấy các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, sơ cấp đào tạo theo kế hoạch. Sinh viên được nhà nước nuôi ăn học, ở ký túc xá trong trường. Ra trường được phân công công tác.
Lão Hùng được phân về bộ Thủy lợi. Từ Bộ Thủy lợi lão được điều về nhà máy đại tu xe ủi. Lúc đó là nhà máy lớn và hiện đại nhất Việt Nam, do Liên xô xây dựng và tài trợ. Rất nhiều cán bộ, công nhân viên chức của nhà máy được đi lao động, học tập tại các nước thuộc khối Đông âu như Tiệp khắc, Bungari, Hungary, Liên xô vv . Những người đó khi về nước ai cũng có điều kiện, hầu hết đều sắm một con xe máy đi làm. Trong khi đó, những người ở nhà chỉ có xe đạp để đi làm mà thôi.
Lão Hùng giật mình khi nghe Bắc hỏi:
_Làm gì mà mặt mơ màng vậy ?
Lão Hùng lúng túng:
_À. Tôi đang nhớ lại những chuyện ngày xưa ấy mà. Thế cậu lái xe đâu? Sao không bảo nó nhậu cùng?
Ông Bắc trả lời:
_Hôm nay chỉ có tôi và ông thôi. Lúc nào về tôi gọi cậu ấy đưa anh em mình về. Nào! Hai ta cùng nâng ly, lâu lắm rồi, dễ có đến mấy chục năm hai ta mới lại ngồi riêng tâm sự như thế này.

Lão Hùng ngậm ngùi:
_Ừ. Đúng vậy. Bấy lâu nay mỗi thằng mỗi việc, địa vị, danh phận cũng khác nhau nên ngồi riêng thế này thật hiếm.
Ông Bắc ưu tư:
_Đến tầm tuổi này tôi mới ngẫm ra rằng tiền tài danh vọng cuối cùng cũng chỉ là hư không. Cái bền chặt nhất, cái để lòng mình thanh thản nhất lại là được sống đúng với con người thật của mình, sống với bản tính lương thiện mà không chịu sự áp đặt của bất kỳ ai.
Lão Hùng cười cười:
_Lâu lắm rồi mới được nghe ông triết lý. Ngày xưa ông bảo tôi dân kỹ thuật vừa ngu vừa gàn đấy thôi.
Ông Bắc ngậm ngùi :
_Đúng vậy. Từ trước đến nay tôi vẫn nghĩ ông là thằng không chịu luồn cúi , không hợp với cuộc sống hiện đại. Mà đúng vậy. Với triết lý một cộng một bằng hai ông trôi nổi mấy cơ quan. Rồi bỏ hết ông ra làm ngoài. Bỏ bằng kỹ sư Bách khoa, ông làm ông giáo đấy thôi. Ha ha ha.
Lão Hùng cười theo:
_Hì hì hì. Trước kia có nằm mơ tôi cũng không nghĩ mình lại làm anh giáo. Mà là anh giáo tự do. Một mình một cõi . Là hiệu trưởng kiêm thủ quỹ, bảo vệ, nhân viên. Ha ha ha.
Ông Bắc tiếp lời:
_Nào. Ta cùng nâng ly chúc ông giáo đã có nhiều trò giỏi trưởng thành.
Lão Hùng gật gù:
_Lớp trẻ bây giờ giỏi và năng động lắm ông nhỉ. Chúng nó hơn thế hệ tôi với ông nhiều. Quan điểm sống của chúng cũng không giống thế hệ anh em mình. Mà thôi. Ông kể chuyện của ông, chuyện của tôi đáng kể gì.
Ông Bắc trầm ngâm:
_ Từ từ tôi sẽ tâm sự với ông. Hôm nay tôi sẽ ngủ nhà ông, mai tôi mới về. Tôi cô đơn lắm ông à. Chỉ có ông là người hiểu rõ tôi nhất.
Nào. Cụng ty .

*****

Bắc và Hà cưới nhau sau khi cô ra trường được một năm. Bắc ra trường trước mấy năm, làm ở sở Tài chính. Hà ra trường cũng được về công tác tại sở Y tế. Tình yêu mặn nồng của chàng sinh viên trường Đại học Kinh tế Kế hoạch với cô sinh viên đại học Y Hà Nội sau mấy năm nay đã đơm hoa kết trái. Hai người được bố trí cho một gian nhà trong khu tập thể của sở Tài chính. Cuộc sống của đôi vợ chồng trẻ, cũng như bao người khác, thiếu thốn mọi bề nhưng đong đầy tình cảm yêu thương. Mọi người trong khu tập thể đều sống chan hòa, coi nhau như người ruột thịt. Chuyển đổi từ nền kinh tế bao sang nền kinh tế thị trường, các đơn vị hành chính sự nghiệp và các doanh nghiệp cũng mau chóng sắp xếp lại bộ máy. Những người có năng lực yếu kém hoặc bằng cấp không phù hợp được cho nghỉ hưu sớm hoặc chuyển xuống làm nhân viên. Năng lực có, với bằng đại học chính quy cộng với sự đỡ đầu của bà giám đốc sở, Bắc được bổ nhiệm làm trưởng phòng, nằm trong quy hoạch cán bộ nguồn. Hà cũng được bố nhiệm làm trưởng phòng, ít lâu sau làm phó giám đốc bệnh viện tỉnh. Vừa nuôi con nhỏ, cả hai vợ chồng lại được đi học học viện cao cấp Nguyễn Ái Quốc, không biết tính toán làm sao. Gia đình Bắc đông anh chị em nhưng ai cũng đều khó khăn, mẹ Bắc vẫn bán hàng ăn từ sáng đến tối ở chợ, bố thì già. Rất may nhà Hà chỉ có hai chị em, cậu út đang học đại học. Mẹ Hà xin nghỉ hưu non, ở nhà chăm sóc cháu ngoại cho hai vợ chồng Bắc – Hà yên tâm công tác phát triển sự nghiệp.

*****

Làm một ngụm rượu, Bắc giãi bày:
_ Ngày mới đi làm, gặp mấy thằng đi du học về, nghe chúng nói chuyện mà tôi ngưỡng mộ quá. Chúng nó bảo ở bên Tây rất văn minh, cuộc sống thật đủ đầy sung sướng. Thịt cá ăn còn nhiều hơn ăn bánh mì, ăn cơm. Trong gia đình vợ chồng ai cũng tôn trọng nhau, không xen vào cuộc sống riêng tư của nhau. Con cái cũng vậy, mỗi đứa có một phòng riêng, bố mẹ không được can thiệp vào cuộc sống của chúng. Đến tuổi trưởng thành, dù chưa lấy vợ lấy chồng, nhưng nhiều đứa sống tách riêng ra khỏi gia đình. Lúc đó tôi tâm đắc lắm.
Lão Hùng gật gù:
_Ờ. Tôi cũng biết ông có lối sống hiện đại, khác hẳn cách sống của tôi nên tôi luôn bị ông chê đấy thôi.
Ông Bắc giọng đều đều:
_Tuổi trẻ ngông cuồng và dại dột. Vợ chồng tôi lao vào công danh sự nghiệp, bằng mọi cách leo lên. Người ta nói có tiền thì có quyền. Do không phải là con ông cháu cha nên để leo lên được như ngày nay chúng tôi cũng phải mất đi nhiều thứ. Mà cũng lạ, lòng tham của con người đúng là vô hạn. Khi là trưởng phòng trẻ nhất tỉnh của một sở tôi đã thấy tự hào hãnh diện và nghĩ thế là đủ rồi. Thế mà chỉ một thời gian sau tôi lại muốn leo lên vị trí cao hơn. Xưa ở căn phòng tập thể, chỉ mong có được một ngôi nhà mái bằng để đỡ phải nghe tiếng chuột chạy ầm ầm trên mái, trời mưa không phải hứng xô chậu vì nhà dột. Thế mà khi có căn nhà ba tầng mặt phố thì lại muốn có căn biệt thự rộng rãi.
Lão Hùng bật cười:
_Là người ai chả vậy. Ai chả mong muốn mọi thứ tốt đẹp hơn, có vậy mới có động lực để phát triển, xã hội mới sung sướng tốt đẹp hơn. Đến tôi cũng mong muốn cơm ăn ba bữa, quần áo mặc cả ngày. Khi có công có việc không phải chạy ngược xuôi vay mượn tiền. Hì hì hì.
Ông Bắc vẫn đều đều:
_Nếu mọi thứ đều chính đáng thì nói làm gì. Khi bà giám đốc của sở tôi về hưu, người ta điều một ông từ nơi khác về làm giám đốc. Tôi lại phải điều tra nghiên cứu về tính tình, sở thích của lão ấy. Để lấy lòng lão, từ việc to đến việc nhỏ nhà lão tôi đều cung cúc phục vụ. Luôn đón ý xếp để lão hài lòng . Quà biếu thì nặng đô vv. May mà tuổi tao với tuổi lão hợp nhau nên cuối cùng lão cũng cho tao vào cạ, cất nhắc tao lên phó giám đốc sở. Mà hình như ông xếp nào cũng thích coi tử vi tướng số thì phải. Nếu không phải là CCCC thì phải biết cách luồn cúi chứ chỉ trông vào năng lực chuyên môn thì có mà ăn cám. Đợi đó mà thăng quan tiến chức.
Lão Hùng chêm vào:
_Ông giỏi ngoại giao nên mọi việc đối với ông đều thuận buồm xuôi gió, chứ không như cái thằng tôi.
Ông Bắc gật gù:
_Ông tính ruột ngựa, lúc nào cũng phải công bằng, chẳng bao giờ đón ý người khác, cứ đúng mà làm. Nhiều khi còn cãi xếp nhem nhẻm, chặn cả miếng ăn của xếp, luôn làm anh nhân viên quèn là phải. Ha ha ha.
Lão Hùng đáp lời:
_Ông nói đúng. Hồi ấy tôi đã kể cho ông nghe vụ tôi không ký lô phụ tùng rởm mà phòng cung tiêu nhập về khi còn làm ở nhà máy đại tu xe ủi. Bọn cung tiêu báo cáo giám đốc, lão Trọng giám đốc xuống phòng kỹ thuật đập bàn bắt tôi ký nhưng tôi bảo tôi không ký, nếu giám đốc muốn nhập thì giám đốc ký. Dạo đó ông chửi tôi ngu, cứ ký đại, nếu có chuyện gì xảy ra giám đốc bịt được hết, lo gì. Mà cũng vì chuyện ấy mà giám đốc trù dập tôi lên bờ xuống ruộng. Tôi xin chuyển cơ quan lão ấy không cho, mãi sau tôi lên thẳng tổng công ty xin mới chuyển được. Hì hì hì.
Giọng ông Bắc lại trầm xuống:
_Cứ như ông lại hóa hay. Chỉ long đong lận đận khi làm ở mấy cơ quan doanh nghiệp, còn từ khi mở lớp dạy thêm ở nhà thì luôn vui vẻ, tâm hồn thanh thản. Không như tôi. Lúc nào cũng phải suy nghĩ và lo ngay ngáy.

( Còn nữa )